22 juillet 2009
Una castanha 10 ans après
Fa detz ans e qualques jorns, lo 9 de julhet 1999, Libération publiquèt una tribuna titolada delicadament « Le dérisoire débat sur les langues régionales occulte des questions bien plus importantes pour l'avenir du pays. Ne perdons pas notre temps. » L’autor, especialista en avenidor del país, era el meteis sus la dralha d’un bel avenidor. Aquel aniversari es l’escasença de li balhar una castanha retrospectiva :
L’article començava coma aquò : « La carta [europenca] de las lengas regionalas prendrà pas lo camin del Congrés de Versalha. Atal la Constitucion escaparà a una revision de mai. E ben, aquò val melhor ! » [NDLCabra : França aviá signada la carta lo 7 de mai 1999 ; pasmens, per en causa del blocatge del Conselh Constitucional, la ratificacion auriá necessitada una modificacion de la Constitucion que foguèt pas aviada].
Mai luenh : « La question de las lengas regionalas, que degun amenaça pas en França, es, pel nòstre païs, un subjècte sens cap d’importància. » E pasmens, « Sembla que tot lo monde se foguèsson precipitats coma de golards sus aquela problematica de las lengas regionalas, » çò que pòt pas èstre que la marca d’ « una societat qu’obsedís la nostalgia del passat e que s’engana en se refortir dins sas petas » (en v.o. « dans ses frilosités »).
E per plan clavar la discuta : « Amb aquel afar un chic derisòri, lo debat (…) se ten entre los qu’agachan l’avenidor amb sas prioritats e los autres, que penson que França a de temps de pèrdre en se passejar dins lo passat. »
L’article contenia qualques contradiccions que sembla que l’autor, pres per una tan nòbla fotra, se n’es pas mainadas :
- Se la question de las lengas regionalas es un problèma fals, puèi que degun las amenaça pas, la question de la Francofònia, èla es un problèma vertadièr, puèi que lo francés es amenaçat : « Los quebequeses, per los quales aquela bastesta es una question de vida o de mòrt, devon agachar nòstre debat sus las lengas aujolencas amb desconsolacion. » Aicí Fillon nos desconsola, sens daussar pas de nos dire perdequé d’unes los cal sauvar e los autres pòdon crebar.
- Lo Fillon tròba que lo vielh clivatge jacobins/girondins, reviscolat per aquel debat, es completament caricatural… Çò que te l’empacha pas d’agantar los arguments mai pècs de la jacobinaha : « Primièr, la joventut dèu mestrejar la lenga francesa Es una question d’integracion republicana, mentre que l’illetrisme e l’analfabetisme persistisson fòrça en França. » Educar, aquò comença en desrabar lo patés. As parlat de clivatge ?
- Concluís en dire que l'oposicion es ara entre los que vòlon balhar a França « las aisinas per se projetar de cap al monde exterior » e los que « penson que lo nòstre interior es un monde en se ». Dins sa retorica, se compren qu'aquel "nòstre interior" es França. Ço fosc aquí dedins es que nos a declarat mai naut que « l’estructura d’identificacion mai adeqüata, mai portaira d’avenidor, es la nacion ». La nacion, es a dire ren de mai que lo sièu interior.
Ara fa un parelh d’annadas que lo Fillon trèva los corredors de Matinhon. Los media li an fargada una renommada de depressiu, patiràs d'aquel sadic de president. Pecaire ! Sembla puslèu qu’aguèssem aicí sonque las doas figuras costumièras de l’Estat francés : lo cesarisme politic amb Sarkosy e lo centralisme tecnocratic amb Fillon. Lo segond servís de chaval al primièr.
Fin finala, l’actitud de Fillon es de las classicas per un òme d’Estat francés. La concepcion de la cultura coma un mejan d’afirmacion del poder central e la desfisénça devers tota mena de cultura populara. Lo mesprés de çò estrangièr a París (manca quand ven de Wall-Street) amagat darrièr la pretension a l’universalitat. La paur de la populassa e l’angoissa que prenguèssem la paraula.
Cap e clavel
12 mai 2009
Un chic de reclama pel "Forom des langues"
Lo "Forom des Langues" se debanarà lo 30 de mai et lo 1er de junh plaça dels Capitols de Toloza. Aquela manifestacion annadièra reverta mai que mai un exercici d'adoracion de la prosa del Claudi Sicre, vertadièr Pic de las Crabiolas de la Pensadissa, filh espiritual del profèta Felix-Marcel Castan, grataire grand de tots los babaus de bòbòs de Naut-Bernat. Per resumir, l’eveniment es una mesa en scèna de la rencontre de las lengas, dins un espaci fòra realitat ont, d’un biais magic, venon sulpic egalas e non-conflictualas. Aquò jol pairinatge de doas d'elas :
- L’occitan, vengut mai qu'una lenga : una filosofia ; e a l'encòp mens qu'una lenga : un eslogan, una escampa, un ambient "cool".
- Lo francés, que lo discors sicrista nos vòl embucar qu'es una lenga coma las autras en França, en tot doblidar que dins la vida vidanta las escana totas. Mas al « forom » es enebit de parlar de conflicte.
Se ne voletz saupre mai, picatz aici. Aqueste còp, podretz constatar que la tièra dels convidats val son pes de castanhas : Michel Alessio, Anne Brenon, Abraham Bengio, Marc Lefur, Adrien Zeller, Eric Orsenna, Jean-Jack Queyranne, Marilyse Lebranchu, Raphaël Confiant, Jean-Luc Mélenchon, Christine Albanel, Hélène Carrère d'Encausse. Dos castanhizats e qualques castanizables, òsca al Sicre ! Al passatge, a el tamben li balham una castanha, o puslèu, un Castan :
Ça que la, maldespièch la veneracion que portam an aquela iniciativa, o devem dire que lo marketing de tot aquò es un chic flaconet. Aqui doncas qualques recomandacions :
- Anar mai luènh sus la dralha de l’utilizacion folclorizada e francimandejada de la lenga occitana. Coma la significacion de « La Capitade » nos sembla de mal encapar pel comun dels tolzans, nosautres prepausam de dire « La Cagade » que lo sens es fòrça mai comprensible. Tanplan, caldriá trapar quicòm mai per « Forom » (Fouroum ? Foirade ?)
- Convidar encara mai de celebritats. Per exemple : lo famós lengüista Jean-Marie Bigard, lo president chinés Hu Jintao, Mirzà lo gos del paure Maurice Druon, Mèstre Capello (poiria tornar faire los juòc de 20 oras sus la plaça), lo magician Gérard Repiapiax (espectacle d’aparicions, desaparicions e multiplicacions de lengas)…
- Reabilitar lo filosòfi Felix Castan, que sola sa grandarassa modestia empachèt que foguèsse conegut coma pensaire New-Age màger del sègle vingt. Qualques accions possibles : desplegar d’un biais permanent lo sèu retrach gigant sus la façada del Capitòli ; tornar batejar La Bastida-Murat dins Òlt « La Bastida-Castan » ; cambiar lo nom de las calandretas en castanhetas ; dissòlvre l’IEO per s’èstre pas convertit a la pensada del mèstre.
Lo monilh de Claudi Sicre
24 avril 2009
Grop d'esquèrra del CG 64 : e pan una castanha !
En çò del Partit Socialista francés, i a un cadavre qu’es lo problèma de las lengas minorizadas. E mai s’esperfòrcen de longa de l’amagar, de còps que i a lo còrs cabís pas mai dins lo cabinet e aquí la pòrta que se dubrís...
Es arribat fa pas gaire als elegits socialistas del Conselh general de Pirenèus Atlantics. Per parlar clar : de la part bearnesa del « 64 ». Anem zo, l’an plan ganhada la lor castanha [1] :
Doas lètras del Senher Georges Labazée, conselhièr general de Tèsa, vice-president del Conselh general e president del grop d’esquèrra, son estadas botadas en linha per la CRIDA. Lo tèma : la posicion de son grop a perpaus del biarnés, del gascon e de l’occitan. Lo resultat : una sintèsis « à la socialiste » que s’empetega e vira a la cagada complèta.
La primièra_letra comença coma aquò : « Elegits de pòble, prenem la nòstras responsabilitats… » E un pauc mai luènh : « Sens Republica Laïca tombariam lèu-lèu dins lo totalitarisme… ». Aquò tuba ! Es que lo sicut es dels grèus : los elegits d’esquèra sostenan la grafia dicha classica… Cocanha ! Òm se demanda se fasia mestièr de sonar la mobilisacion generala per quicòm que l’Educacion Nacionala practica dempuèi la lei Deixonne, mas fagam pas lo morre quand d’elegits prenan las lors responsabilitats. Es que ren los fa pas paur an aqueles representants del pòble, que tot s’acaba en citar lo Robert Lafont : « Cal doncas afortir, non pas una subrevivença del bearnés dins lo sèu estat eretat (operacion completament impossible), mas sa promocion novèla, non pas mai coma lenga d’un micro-aparelh d’Estat, mas coma lenga d’un espaci atonomizat democraticament (al delà d’aqueste dessenh que constitua la descentralizacion francesa actuala) : l’espaci occitan. » Fan de puta, « occitan » ! An lascat lo mot !
La seconda_letra nos refreja un bricon. « Las variantas del gascon en general e de la lenga bearnesa en particular son pas eissudas de la lenga occitana e invèrsament ». Sèm plan colhons, qu’aviam comprès lo contrarí. Ça que la, çò qu’es verai per la lenga o es pas per la grafia (e invèrsament) : « Podem pas que sostenir la grafia occitana normalizada adoptada per l’Educacion Nacionala per çò qu’es de l’escritura. » Of !
Aquela lètra conten una autra pèrla : « Coma desfensors de la laïcitat, insistam d’un biais especial sus la necessitat de desvelopar aquelas filièras [ensenhament biligüe o en imersion] dins l’encastre de l’Ensenhament Public, e de ne daissar pas lo quasi-monopòli a l’escòla privada o associativa ». Es justament a causa de la malvolença de l’Estat que l’iniciativa privada es estada fòrçada de prenne l’iniciativa ! Seriá estat melhor que los socialistas nos expliquèsson s'an una estrategia per bolegar l’Ensenhament Public.
La posicion foirosa de Labazée & Co, ne trapam una debuta d’explicacion dins La Setmana del 9 d’abriu 2009. Dins un article titolat « L’esquèrra non sap pas quina lenga parlar – Bilingüisme, lenga de husta, doble lengatge : lo Partit Socialista qu’ei empatalicat en los ahars de lenga », lo David Grosclaude nos descriu l’equilibre subtil entre los conselhièrs generals socialistas : « Atau, a l’interior deu grop socialista tres elegits que hèn anti-occitanisme qui’s pòt qualificar de primari. Los rapòrts numerics qu’eus balha ua fòrça qui non gausavan pas esperar e los autres elegits d’esquèrra considerant lhèu la causa com segondària, qu’an acceptat de har concessions a aqueths tres. »
Malurosament, aquò te nos dís pas quales son aqueles « anti-occitanistas » e tanpauc çò que los motiva. E puèi, es quicòm de mal creire que solament tres afogats pòscan terrorizar un grop d’esquèrra que compta vingt-e-tres autres sòcis, quitament s’aqueles se’n fotan de la lenga.
Un autre eveniment nos assabenta sus l’ambient aquí dedins : lo 16 de febrièr, a la comission permanenta del Conselh general, los elegits se devian prononçar sus una carta de labelizacion de las grèpias/ninoièras en lenga basca. Patacàs dins lo grop d’esquèrra ! D’un biais normal, los socialistas bascs diguèron de òc, mas çò estranh foguèt la posicion dels socialistas biarnés que tots diguèron de non, levat Christianne Mariette (conselhièra generala de Lescar) que votèt ambe sos colègas bascs, e Guy Mondorge (conselhièr general d’Anglet) que s’abstenguèt. Lo Labazée votèt contra, o benlèu qu'era endacòm mai…
En Mondorge expliquèt son abstencion a Sud_Ouest : « La carta estipula que los emplegats de las estructuras devon èstre bilingües, aitant los que son en contact amb los mainatges, çò que se pòt comprene, coma lo personal tecnic o administratiu. Es aquela condicion constitucionala ? » Tartufa ! Va lor demandar, al Conselh constitucional, çò que pensan del bilingüisme… Mai luènh, lo Mondorge (qu’es tamben sòci de l’Academia gascona…) o lasca tot : « Soi tamben dobtaire envers aquela logica d’una imersion monolingüe. » E òc ! Fin finala, un còp de mai, la lenga que cal aparar es lo francés !
Es evident que son mai que tres los elegits socialistas que vòlon pas d’una politica lingüistica vertadièra en Pirenèus Atlantics. Son pas tant evidentas las lors rasons : jacobinisme, anti-occitanisme, paur del perilh basc… Mas per ren faire, las escampas mancan pas jamai. Mentretant, la lenga creba.
Elegit d’esquèrra fàcia a sas responsabilitats
[1] Los que seguisson lo Prèmi Bèl de la Castanha dempuèi la debuta nos van dire : "Òu ! Mas aquò's pas una castanha !" Lor respondèm que si ! Es l'esculptura d'una vaquèta mòrta de la fèbre catarhala puèi polimerisada. D'un biais prigond, reprensenta la cultura bearnesa nòva de nauta velocitat, lèu a 4 oras de la capitala mercés al TGV. L'òbra foguèt concebuda a Paris, mas lo baston dins lo cuòl de la vaca es de castanhièr 100 de 100 pirenenc. Mecène : RFF.
A prepaus del vòte del 16 de febrièr : Blog de Max Brisson
19 février 2009
Ardecha : un pargue pas tant naturau...
Lo championat 2008 de la castanha es plegat, es temps de dubrir lo championat 2009. Per o faire, lo Prèmi Bèl de la Castanha s’entorna alh païs chastanhièr, lo païs vertadièr de la chastanha :
Es un pelon sens fruch, coma una bocha sans lenga. Un païs desparaulat, o puslèu qu’a chanjat sa lenga per una brava lenga de fusta, un francés de marketing sans gis de gost.
D’efiech, en anant subre lo site del pargue poiriatz creire qu’Ardecha es lo païs de dengun. De paissatges gentes, una natura preservada, un patrimòni architectuau rich : vaqui per la carte postale. Un agendà culturau qu’a gaire de diferéncias embe lo que trobaretz enducòm mai en França : vaqui per lo complexe delh provinciau. De chastanhas a bodre : vaqui per lo terroir. Mas subre lo patrimòmi lengüistic dins aquel caire d’Occitania a la limita de tres dialectes : res de res ! Chau creire qu’Ardecha es venguda un despartament sans lenga, tant vau dire sans òmes.
E pasmens, vejaicí l’engajament que figurava dins la charta delh pargue de 1992 (pagina 37) :
« La langue occitane présente un intérêt particulier sur le territoire du Parc Naturel Regional des Monts d’Ardèche car les parlers, encore bien présents, sont représentatifs de la diversité dialectale du département de l'Ardèche. L'Institut d'Etudes Occitanes fédère les principales associations de promotion de la langue régionale. Le Parc participe à la mise en valeur des travaux et animations sur ce thème. »
Se poiria dire : los fondators del pargue an daissat una plaça per la lenga e las associacions occitanistas, tallament feblas alh nòrd de la linha ca/cha, son estadas pas fotudas de la prendre. Alara la lenga seriá pas qu’un problema d’associacions ? Seriá pas digne d’èstre una question publica vertadièra ?
Mai probable que los gestionaires delh pargue an chausit de daissar la lenga de caire. Pensèron segurament : se nos volem desvelopar, faire montar de toristalha per lhor vendre de produches derivats de la chastanha, nos chau pas cargar d’aquela vielhariá. Puslèu que d’enrasigar lo lhor projècte dins una identitat, lhor agradèt melhor de franchimandejar vergonhosament.
Es que l’occitan fa tacha, l’occitan fa paur, l’occitan fa cagar, l’occitan paga pas gaire. La resulta es aquò : un bronze-cuòu version rurala. E i avia pas un autre chamin ?
De legir : Le parler bas-vivarois de la region d'Aubenas
27 décembre 2008
Una castanha per l’immortala
Bon, de segur qu'ongam l’Òme de Nadal es un pauc tardièr, mas aquela castanha la pódia pas dublidar de distribuir. Es una decoracion de sason :
De decoracions Helène Carrère d'Encausse ne manca gaire. Secretària perpetuala de l’Academia francesa, es tamben Oficièr bèl de la Legion d’Onor, Comandor de l’Òrdre de Leopold de Belgica e de l’Òrdre nacional de la Crotz del Sud de Brasil, Cap-Lenguejaire de las Porcatièiras de França e mai d’ara endavant farà Soldat de l’Òrdre de la Castanha.
La dòna faguèt parlar d’èla en junh, al moment del desbat a prepaus de l’inscripcion de las lengas regionalas dins la constitucion. S’agissia de plaçar una pichòta formula que diguèsse que las lengas regionalas apartenan al patrimòni de França. Una evidéncia que fa pas grand causa. Mas per la Secretària perpetuala era un tèrratremol, « un desfís a la quita logica, una denegacion de la Republica ». Pas qu’un exemple de mai del fetichisme dels elèits franceses per la lor lenga, coma los tradicionalistas catolics de davant Vatican II que prevèsian la fin del monde la messa foguesse pus dicha en latin.
S’es benlèu sentida colhonèta la Carrère, que dins son darrièr discors te nos declara son amor per las lengas regionalas (enfin, lo mai sovent parla puslèu de dialectes, parlars o « patois »). Aprenèm que l’Academia, « estacada a totas las fòrmas d’expression, desira arderosament [sic !] la lor preservacion, qu’es una part infinidament preciosa [tornarmai sic !] de la nòstra vida comuna. »
Fin finala, li agradaria plan qu'arrestem de faire cagar amb tot aquò : « De verai que las garolhas de lengas son despassadas. D’efièch, lo problèma qu’acaram iara es pas mai de saupre qui vencirà en França, lo francès o las lengas regionalas, mas consí lo francès, enriquesit dins la prigondor de las concienças amb lo patrimòni de las lengas regionalas, se podrà caminar dins un monde dubert e multiligüe del tot. »
Brava lenga de fusta. O vos rendi en occitan vulgari : « tre que nos serem desencombrats de las nòstras lengas indigènas, serem prèstes a balhar de leiçons de diversitat culturala al planèta entièr. »
Nosautres enfants de païsans o sabèm plan que davant lo senhor cal tombar lo capèl e parlar francés. Iara, davant la Carrère e tota l’academicianalha, tombem lo braç d’onor e cridem « castanha ! »
La Carrère d’Encausse sens las decoracions
27 novembre 2008
CAFtanha (bis)
Dins aquel afar de grèpia bilingüa franco-occitana en Val d’Aussau, la CAF de Pau se ganhèt una brava castanha. D’efièch, son refús es pèc, dogmatic, tant val dire ipocrit e, mai que mai, es abusiu sul plan del drech.
La Setmana del 20 de novembre nos porgís la responsa definitiva que la CAF mandèt a l’associacion pòrtaira del projecte. Debuta com’aquò : « Qu’avem lo plaser de’vs transméter la nosta posicion definitiva e oficiau en acòrd dab los servicis de la CNAF.»
Abans de respondre una conariá, anèron querre lo vejaire del nivèl parisenc (perdon, nacional). Se pòdia creire qu’a la CNAF botarian òrdre aquí dedins. Mancat ! La castanha que ven es per :
Ne lors balham mai d’una, com’aquò per Nadal ne pòdran claufir una piòta, o, encara melhor, un de lors juristas.
Es aital que contunha la letra : « Aquesta formulacion que pren en compte la carta europèa de las lengas regionaus e minoritarias. » Òsca ! Aprenem que la CNAF ratifiquèt la carta ! Comença plan…
Contunha parièr : « En l’esperit d’aquera carta lo projècte non deu pas crear nada discriminacion. » Solide ! Respectar la carta europenca, promòure lo bilingüisme, aqui l’aisina per luchar contra la discriminacion que patisson los locutors de lengas minoritarias. Es clar mas la seguida es pas tant de bon comprene : « Lo biais estandart de l’arcuelh [lo bilingüisme] non deu pas estar a l’origina de nada disciminacion. » Lo bilingüisme aduria la disciminacion ? Nos balhan lèu la clau de l’enigma : « l’opcion deu parlar francès en permanéncia que deu estar garantida aus parents qui ac vòlen. »
Aaaa… Aqui palpam la subtilitat de la demostracion. Dins una grèpia bilingüa, lo francés risca de venir una lenga minoritaria e aquò, a la CNAF, son tallament afogats de la carta qu'o pòdon pas sofrir. Puta de rasonament de pervèrs ! Caldrà doncas que la grèpia prepause « ua vertadèra alternativa en francés taus mainatges qui los parents non desiran pas l’aprentissatge de la lenga regionau. » Sèm tornats a la posicion primièra de la CAF : separar los mainatges. La non-discriminacion mercés a la segregacion.
Disciminacion, discriminacion… Los raubalongs de la CNAF aguèsson volgut comprene çò que vòl dire, l’exemple sud-african los auria ajudats :
- Quand los blancs fòrajetan los negres de l’escòla, aquò’s de discriminacion.
- Quand los negres capitan de faire admetre los lors mainatges a l’escòla, aquò’s l’egalitat.
- Quand los blancs comprenan quin astre es aquel mesclatge, aquò’s de tolerància.
Una pichòta precision : son dos CAF dins lo departament de Pirenèias Atlanticas : Pau e Baiona. Segon la CNAF n’i a una de tròp. Alara una refòrma prevei que la CAF de Pau enbuque la de Baiona. Sabèm que Baiona autorizèt d’estructuras bilingüas franco-bascas. De que virarà, tanlèu las decisions presas per Pau ?
"Triangulacion generala de França" o l'encadenament del territòri
06 novembre 2008
Mélenchon castanhisat !
Lo Prèmi Bèl de la Castanha lo pòdia pas mancar ! D’esperel se califica de « digne contunhador del progrès constituit per l’ordonança de Villers-Cotterêts que permetiguèt a cadun de se defendre, de testimoniar, d’atacar en justícia e d’èstre comprès pels autres » (intervencion al Senat lo 13 de mai 2008). Un crane republican, doncas, e que l’a plan meritada sa castanha :
Un bricon estranha aquela castanha... E òc ! Es una castanha especiala.
Solide que faire senator (un mestièr que jamai la democracia se’n pòdria pas passar), jacobin demest la jacobinalha, aquò’s plan mas bastava pas. Calia quicòm mai e aquel quicòm l’avem trobat sul sèu blòg, lo quicomet que nos assabenta sus qual es lo Mélenchon prigond. Non pas son qu’un politicaire comolaire coma n’i a de ferradats, mas una vertadièra victima expiatòria, un crist republican :
« Exprimiguèri un vejaire engagtjat [NDLR : al moment de son intervencion al Senat lo 13 de mai], l’argumentèri ambe lo mai de suènh qu’o pòdia. Los fanatics me tornèron la tièra d’acusacions que son acostumats de me mandar dins aquel tipe d’escasença, ambe l’acostumada mesa en circulacion d'interpretacions abusivas dels mèus prepauses. «Los que son en quèsta d’identitat e d’unitat etnica an mestièr d’enemics» çò acerta Samuel Huntington lo teorician del «Tust de las civilisacions» per descriure l’estrategia dels grops etnicistas, en recuperar aquel adagi primari : «A mens d’asirar çò qu’òm es pas, se pòt pas aimar çò qu’òm es.» »
Lo mond qu'espaurugan lo nòstre senator son los aparaires de la lenga bretona. Quins terroristas ! Baste lor assimilacion a de grops etnicistas, els que fasian pas que protestar contra l’amalgama breton-nazi facha per Monsur Mélenchon. Çò que fa prusir l’aurelha es la referencia a Huntington. Huntington, lo pensaire WASP qu’exprimiguèt son ànsia facia a una America de mens en mens blanca, protestanta, anglofòna (Who are We ? The challenge to America’s national identity).
La referencia es pas fòrça clara... Benlèu que Melanchon se’n voldria desmarcar, mas aquò sòna puslèu coma una avoacion. D’un costat son los fanatics qu’asiran França e de l’autre sem los patriotas que podrem pas jamai cabuçar dins lo fanatisme puèi qu’avem rason (NB : lo fanatisme es quand òm a tòrt). L’afirmacion publica d’una diferença es venguda una agression contra la nacion francèsa, que reverta un complot. Los bretons (negres, omos…) : calatz-vos ! A l’ostal ! Alara, WASP e elèits francimands, meteis combat ?
Pas besonh de polemicar mai, un Mélenchon aquò cambia pas jamai d’opinion. Me fa pensar al toriste que se passeja sul planastèl de Larzac (galejada tirada del blòg de Focran, mercés a el !) :
Un tipe sul planastèl del Larzac se sarrava d'una lavanha per beure un còp. Alara, un pastre del país que passava per aquí li diguèt : «Òu, malerós ! embuga pas aquela aiga que las fedas an cagada dedins».
L'autre se virèt e i respondèt en francimand ponchut : «Eh je comprends rien à ton patois de paysan ?!»
Lo brave roergat i tornèt : «Je disais simplement : buvez doucement car l'eau est fraîche.»
30 octobre 2008
Una castanha per la CAF de Pau
(…Prèmi Bèl de la Castanha, seguida)
Alara nos sem arestats sus :
La CAF de Pau es estada digne de se manjar una gròssa castanha per aver refusat d’ajudar la creacion d’una grépia (ninoièra) bilingüa franco-occitana a Laruntz, dins la Val d’Aussau. Considera la CAF que lor balhar de sòus coparia l’egalitat davans lo servici public, puèi que los mainatges ausirian long de la jornada doas lengas. De quina egalitat parlam ? La que fa que cada ciutadan dèu poder enebir a son enfant lo contacte ambe una autra lenga.
Que los mejans de garda manquen dins la Val d’Aussau dempuèi d’annadas, aicí pas cap de rompadura de l’egalitat, ni mai que los parents gascons pòscan pas demandar que lo pichon aprenga la lor lenga, mentre que los bascs òc (la CAF de Baiona aurà pas sa castanha, tant pièg per ela). Que i aja ja de grépias bilingüas en França tampauc (mas son mai que mai franco-englesas, aquò fa mai seriós !).
E la CAF de Pau son pas de cons a mièjas. Vòlon plan ajudar la grèpia aguèsson la garantida que, se lo gascon fa aissa a un parent, lo sèu mainatge serà isolat dels autres : solet dins un membre a despart. Perqué li tampar pas las aurelhas ? E nosautres que cresiam qu’una grépia servia de socializar los enfants…
Aquela contaminacion òrra per la lenga, solide, la calia empachar puèi qu’es estat provat que l’occitan fa venir los nenons nécis. O violents. Bon, d’acòrdi, es pas vertadièrament provat, mas un bon francès a lo dever d’o creire.
Lo còp que ven, la CAF deuria faire dins la prevencion : finançar la mudason de las familias cap a la Val d’Aran, o promoure un mejan de contracepcion que tue sonque los espermartozoïdes occitans.
La CAF non vòu pas d'ua ninoièra en Vath d'Aussau
28 octobre 2008
Prèmi Bèl de la Castanha
Per festejar lo 500en visitor de La Cabra e lo Lòp, tota la còla s’es recampada e avem decidit (sem pas qu’un mas tot còp empacha pas de discutas vivas) de crear un prèmi especial (decision a l’unanimitat) :
Un prèmi, òc ! Mas perqué ? E ben volèm onorar coma cal los que se bolegan pel monopolí de la lenga francèsa e contra l’emplec dels sabirs, charabiàs, jirgons e autres baragoins. D’efièch ongam lo desbat a prepaus de l’inscripcion de las lengas regionalas dins la constitucion faguèt la prova que l’enemic antifrancès es encara a bolegar. Pasmens, « seuls contre tous », d’unes patriotas vertadièrs, sens se faire espaurugar per la marridesa e la perfidia de l’adversarí, demostrèron que lo coratge e lo plumachon restan de vertuts plan francèsas.
Donc aquel prèmi serà balhat a de degunitats© que quitan pas d’obrar per melhor promòure lo monolingüisme en França. Puslèu ambe d’arguments politics que mesclan tot e un discors scientific de farlabica. La marrida fe serà pas eliminatòria, que se pòt plan èstre pel plurilingüisme al defòra.
Los morres castanhièrs en França ne mancam pas… Aquò fa de possibilitats quasi infinidas, tot una castanhal ! D’un biais concret, i aurà de castanhas gròssas e de castanhètas, ambe o sens lo pelon, e quitament de pinhas, aquò segon lo merit de cadun. Tot lo monde auran la lor, alara pas de triga !
Fai tirar ! la primièra castanha es una castanha colectiva, and the winner is :
De seguir…
