23 septembre 2009
Lemming
Lo lemming es un rosegaire pichon que se rescontra dins la tondrà al nòrd del cèrcle polar. A una forradura espèssa e una coa corteta. Manja de raices. L’invèrn, se cava de galarias dins la nèu. De costuma viu solet, levat quand s’acobla. E coma tots los rosegaires, se pòt multiplicar lèu-lèu se las condicions son bònas.
E ben, pas de qué de ne faire una limonada m’anatz dire. Ça que la, un fenòmen estranh fa de la bestiòla una mena de vedeta. De còps que i a, los lemmings s’acampan e migran per milierats, puèi se van jetar d’un bauç dins la mar. Las teorias per o explicar mancan pas…
L’autoregulacion de l’espècia : Quand la pression demografica ven tròp importanta, los lemmings se suicidan per faire baissar la populacion. Es un comportament instinctiu d’un civisme remirable. Ça que la, aquela teoria nos ditz pas perdequé a d'unes lor agrada mai de demorar dins lor trauc. D’associals, segurament.
Lo GPS destracat : Los lemmings an una carta de navegacion integrada dins los gèns e la seguisson dempuèi de milions d’annadas sens jamai se mainar dels cambiaments del terranh. De bauces se fòrman e de mars aparéissan, pasmens los lemmings servan totjorn lo meteis parcórs.
Lo viatge cap a Sirius : Los lemming se jetan dins l’aiga per fugir la fin del monde e jonher l’estèla Sirius, aprèp que cadun ajá balhat sa carta blava amb lo còdi al Lemming Grand, lo qual partirà lo darrièr.
« It’s time to move* »: Los lemmings aprofechan un plan d’accompanhament a la mobilitat que dèu far espelir una dinamica colectiva, per fins d’aténher una performança d’equipa optimala en tot desvelopar confiança e productivitat. Es atal que se jetan dins la mar d’un biais qu’es vertadierament una capitada de grop. (* nom del darrièr plan de mobilitat a France Télécom).
Los productor mantenon la pression : Los productors de lemmings an decidit d’escampar lor produccion per protestar contra las baissas dels cors.
Lo despart de l’Iron Man : L’Iron Man es un triatlon annadièr que commença amb una nada de 3,8 km, puèi contunha amb 180 km a biciclèta e s’acaba amb un maraton (42,195 km). Cal plan dire que, duscas ara, dengun a pas encara vist un lemming sus una biciclèta.
Una farlabica vergonhosa : Cap de lemming s’es pas jamai jetat dins l’aiga ! Son d’animals fòrça rasonables, que crénhan l’aiga freda. La legenda del suicidi collectiu ven d’un reportatge tornat dins las annadas cinquanta per la societat d’una famosa mirga de las aurelhas redondas. De fach, t'an jetats los paurets dins lo voide per los pòder filmar jos mantuns angles. Fa pas gaire, un collectiu de lemmings decidèron d’aviar una procedura per faire condamnar lo Mickey.
22 janvier 2009
Ornitorinc, n'i a pro de l'engana - 2da partida : darrièr l'ornitorinc, lo comunautarisme
La primièra partida faguèt un brave rambalh dins la comunitat sientifica ! Ara sabem que lo famós "ornitorinc" non existís pas. La seconda partida l'esperavam pas de badas, la vaquí :
Darrièr l'ornitorinc, lo comunautarisme
Davant una engana tan evidenta, òm resta tot espantat que l'animal contunhe de figurar dins de revistas sientificas dichas seriosas, que faga vedeta dins de reportages que passan en prime-time a la telé e mai que s'encontre quitament dins los zoòs mai reputats. De segur qu'un eissorbament aital pòdia pas qu'escondre un manipòli machiavelic, una mistificacion d'una perversitat diabolica... Per o dire tot : un complòt de l'anti-França.
La prova la trapam dins una benda-dessenhada, que guinha los mainatges e que sembla a primièra vista inofensiva... Vòli parlar d'aquela òbra de propaganda ferotja :
Toto l'ornitorinc e l'arbre magic
Resumit : Toto es un brave gromand d'ornitorinc que viu al mitan d'una ribièira. Un matin, tanlèu desrevelhar, se maina que la ribièira es assecada. Quin desastre, el que li agradan tan los vèrms de vase ! Amb son amic Wawa lo coalà, decidan d'anar cap a l'amont per fins de cercar la causa de l'assecament. En tot caminar dins la forest prigonda, encontran un Wombà vielh que lor balha tres tròces d'escòrça magica.
Quand buta lo primièr troç d'escòrça dins lo sòl, Toto sòna l'esperit del passat, un fantasma que li revèla que la BÈSTIA a tampat la ribièira e tuat tots los animals a l'entorn. La segonda escòrça fa venir l'esperit del present, un aucèl paradisièr que fa aparéisser de noiridura pels amics e tanlèu aprèp s'avalis (es que lo present dura pas qu'un brieu). La tresena, esperit del futur e dels sòmis, mòstrarà al Toto lo camin cap a la ribièra.
En camin, Toto e Wawa an encontrat d'amics novels : Chichi l'equidne e Riri la ratapenada. Totes amassa, arriban a la ribièira e comprenan qu'es estada barrada per de brancas botadas de galís. Apparéis la BÈSTIA : un crocodile bèl. Tot s'acaba amb la lucha contra l'animal, lo qual s'avalís amb son barratge e la ribièira torna emplir sa maire.
Avèm doncas aici los ingredients de l'istòria :
- L'omosexualitat : Toto, Wawa, Chichi e Riri se passejan... M'avetz comprès. Se cal remembrar que l'ornitorinc es un mamifèr que pond d'uòus, valent a dire que pòt faire d'enfants sens èstre prens, pantais tipic de l'omoparentalitat.
- La toxicomania : solde que per veire de fantasmas o d'aucèls multicolòrs, l'aiga linda basta pas.
- L'incitacion a la revòlta contra la Republica : "la BÈSTIA", valent a dire... l'ESTAT, que fa pas que jogar son ròtle d'agençament del territòri.
- La fenhantisa : fenhantejar lo cuòl dins l'aiga, se conflar de vèrms de vase e penequejar lo demai de la jornada... Quin projècte ! Alara que lo barratge auriá balhat de travalh a tot lo monde.
- Lo passadisme : una ribièira, es plan polit mas s'òm vòl pas demorar tancat sus la riba del desvelopament, de pichòts sacrificis son necites.
Podem aital dire l'istòria vertadièra de Toto :
Toto es un fug-l'obra que tòca lo RMI. Amb sos complices que son ren que de destimborlats sexuals, refusan la construccion d'un barratge EDF e mai la procedura de consultacion publica siá estada plan respectada. Engimbran un passa-forest salvatge sens avisar la prefectura. En tot caminar, s'empegan amb totas sòrtas de drògas. Al cap del camin, francs (1) desvariats (cridan d'eslogans coma "gardarem la tèrra !" o "volèm viure al païs !"), se'n prenan a l'ESTAT en plasticar lo barratge. Bilanç : un mòrt.
Ara n'ia pro de tots los ornitorincs que pensan pas qu'a defendre lors pichòtas particularitats. L'interès general es sacrat, vaqui çò que cal ensenhar als mainatges ! Sulpic, cal tirar aquel Toto lo sabi-pas-que de las bibliotècas e li substituir quicòm mai sanitós, un exemple positiu per la juventut (e per començar, un animal conegut) :
- Toto lo conilh va a l'escòla de la Republica
- Toto lo conilh fa soldat
- Toto lo conilh trabalha a la centrala nucleara
- Toto lo conilh fa d'oras suplementarias per ganhar mai
- ...
Bon, aquel article lo vau prepausar a l'observatòri del comunautarisme, ça que la es pas ganhat...
E pels que vòlon legir una BD tarrible : Toto l'ornithorynque et l'arbre magique
Acampament d'ornitorincs
(1) Toto es de Valença
22 décembre 2008
Ornitorinc, n'i a pro de l'engana - 1era partida : una mistificacion de las bèlas
En seguida de l'article Nosautres Orangotans, ai recebut aquel messatge :
Monsieur Dols,
C'est avec beaucoup d'intérêt que nous avons lu votre article à propos de l'interview d'Anne-Marie Pourhiet « La discrimination positive marque le retour au droit des Orang-Outans ».
Nous apprécions particulièrement votre engagement à nos côtés, même si, par méconnaissance de l'espagnol, nous n'avons pas bien pu mesurer la subtilité de votre raisonnement. Le communautarisme est un ennemi redoutable contre qui tous les raliements sont précieux.
En parcourant votre blog, nous avons pu constater vos talents de zoologue. C'est une compétence qui manque à notre équipe. Comme l'on dit dans la langue de Cervantes : Join us ! Rejoignez-nous ! La République n'attend pas.
Indivisiblement vôtre,
Jean-Marie de la Picagne, co-fondateur de l'Observatoire du Comunautarisme
Aquò tomba plan : fasia de temps que vòliai denonciar quicòm que me tafura... Sulpic me siai botat al trabalh e vaqui :
Ornitorinc : n'i a pro de l'engana !
Un animal bautesat Ornithorhynchus anatinus e que le dison mai corentament "ornitorinc" faguèt recentament los titòls de la premsa sientifica. La rason : una chorma de cercaires descobriguèron que, mentre que las celulas de tots los mamifèrs an pas que dos cromosòmas, las del ornitorinc ne'n chifran detz...
Una capitada de mai per la recerca ? Se pòdria creire mas, coma o mòstra un examen sientific rigorós, tots los arguments presentats per provar la singularitat e mai l'existéncia d'aquel animal s'apevan sonque sus de farlabicas e de decas de rasonaments. E coma darrièr tota mistificacion s'escond un mistificator... Ara es temps de faire lo lum en respondre a la question : qu'amaga l'ornintorinc ?
Una mistificacion de las bèlas
Lo 7 de mai de 1799 de matin, lo carri de la Royal Post Office daissèt davant l'entrada del British Museum una caissa de fusta estampada « from Australia ». Quand lo portièr n'aguèt fach petar lo cabucèl, lo conservador del musèu Georges Kearsley Shaw escapèt un crane « Oh my God ! ». De la palha sortissia la tèsta d'una bèstia empalhada dels uèils de loira e del bèc de rit. Shaw ne publiquèt lèu la descripcion dins lo Naturalist's Miscellany. Escaissada Platypus, l'estranhèsa faguèt furor. Dins lo vam popular, la tèsi d'un restacament a la classa dels mamifèrs foguèt de tan bon engolir coma la creacion d'una familha per l'escasença : la dels Ornithorhynchidae.
Mentretemps, una caissa tota parrièra era estada pausada dins la cort de L'Institut de France. I demorrèt qualque temps, fins al 16 d'octobre 1799 (arribada de Bonaparte a Paris e seisen anniversari del guilhotinatge de Marie-Antoinette) que la montèron al trast. Lo 5 d'abriu 1814 (coronament de Lois XVIII e detzen anniversari del guilhotinatge de Danton) la caissa era davalada a la cava. I demorèt quatre-vingt quatre ans (dos reies, una republica, un empèri e una republica tornarmai) puèi al moment de l'aigat de 1898 que Seina s'escampèt dins la cava, la caissa ne foguèt tirada e pausada dins la cort tornarmai.
Lo 30 de septembre 1899 (uèiten aniversari de la mòrt del general Boulanger), gaireben un sègle après Shaw, lo Professor Laguirguille de L'Académie des Sciences assistiguèt a la dubertura de la caissa. Los vèrms avian pas daissats que los pèls, lo bèc e lo dessenh d'un ibrid de mamifèr e d'aucèl amb una legenda : « Strange aquatic animal – New South Wales ». Sens cap d'esitacion, lo nòstre saberut reconeguèt l'agantacolhon e te mandèt la caissa dins la sala dicha « dels canulars », entre lo tractat De Revolutionibus Orbium Coelestium de Copernic e lo Voyage Round the World de James Cook, gaire luenh del Tresor dou Felibritge de Frederic Mistral.
Lo professor nos daissèt aquel rendut-compte: « Lo contengut de la caissa passa l'òsca ! Una tala monstruositat es pas possible pr'amor l'evolucion naturala es quicòm seriós e racional. L'evolucion distribuis de pèls als mamifèrs e de bècs als aucèls, fadeja pas ! »
La tièra dels atributs de l'ornitorinc fa la prova postuma de la clarvesença de Laguirguille. L'ornitorinc existis pas pr'amor un tal nivèl d'improbabilitat es impossible :
- Un còs de vibre amb un bèc e de patas de rit,
- Un mamifèr que pond d'uòus,
- Sa temperatura corporala es de 31-32 gras (los mamifèrs fan quasi tots 37 gras),
- Los mascles pòrtan un fisson verenós,
- Las femes an pas qu'un ovari que foncione,
- Son esqueleta sembla lo d'un reptil,
- Es l'unic mamifèr aquatic que nada en se propulsar amb las patas de davant,
- Es dotat del sens de l'electrolocalisacion (una mena de radar),
- A 5 parelhs de cromosomas : XXXXXXXXXX o XYXYXYXYXY (los autres mamifèrs se contentan de XX o XY),
- Son mitan natural son la ribièiras d'Australia.
N'i a pro coma aquò ! Qualques fotòs bastan per se mainar qu'aquela prima es un caramentrant :
Sus la tres primièras a man esquerra, lo bèc e las nadarèlas son clarament de caochóc. La criatura es doncas sia un vibre, sia una loira. Sus la darrièra, la borra es falsa (se vei l'etiqueta marcat Tati) : aici tenèm un rit.
E per acabar : per çò qu'es d'Australia e de sas ribièiras, las darrièras fotòs del satelit espion de la DGSE "Esposes Turenge" daissan pas gaire de dobtes. Aquela iscla a pas jamai existit.
Seguida lo còp que ven : Darrièr l'ornitorinc, lo comunautarisme...
08 décembre 2008
Nosautres orangotans
Lo siti « Obsevatòri del Comunautarisme » amassa d’articles que nos ensenhan que tota afirmacion publica d’una diferéncia que que sia (lingüistica, sexuala, religiosa...) es lo cancer mai dangierós per l’armonia de la nòstra societat. S’avetz leser e se per cas lo sicut vos interessa vos i podetz conectar, mas la lectura ne ven lèu pesuga. Ça que la s’i pòdan trapar d’unas perlas plan regaudissantas. Coma aquela entrevista d’una certa Anne-Marie Le Pourhiet : « La disciminacion positiva marca lo retorn al drech dels orangotans ».
La dòna, qu’es professora de drech publíc, invectiva, insolenta e mesprèsa a refòfi, amb una ràbia que se pòdria calificar de castratritz. Rai d'aquò, çò interessant es l’alusion al primata :
Dins l’article, pretend que la fòrmula « drech del orangotans » seria d’Ernest Renan. D’efièch, es extracha d’una letra escricha en septembre 1871 a David Strauss,: « Amb aquela filosofia de l’Istòria, » segon la quala Alsaça es germanica abans d’èstre francesa, « i aurà pas mai que lo drech dels orangotans de legitim dins lo monde, despossedats d’un biais injust per la perfidèsa dels civilisats. » Aital lo monin li manca pus que de cargar un casco de poncha :
Detalh d'una estampa americana de 1917
Vaquí dins quin univers mental manòbra l’Observatòri del comunautarisme : lo de la lucha contra la barbaria prussiana, entretenguda dins la nafradura deliciosa de la perda d’Alsaça e Lorena. M’anatz dire que los nacionalistas francèses an pus gaire a posita un enemic tant odiós coma l’alemand. Vos enganatz ! Se legissetz plan lo siti, aprendretz que los nostalgics d’Alemania bèla sostengan a l’amagat los federalistas europencs !
Tornam al orangotan. El que viu dins la forest pluviala de Sumatrà e Borneò veguèt son abitat destrusit a 80 de cent dempuèi las vingt darrièras annadas, de tal biais que risca plan de desaparèisser dins las detz annadas que venon, levat dins los zoòs. La sola imatge d’orangotan qu’aurem l’escasença de veire serà doncas puslèu aquela :
Se n’avetz ja vist un, darrièr sa grasilha, probable que coma a ieu vos a tocada l'umanitat d’aquela bèstia, umanitat que raja de son agach, de son actitud, de sas mans, de sos gèsts... Li manca pas que la paraula. Diderot nos conta d'alhors que lo Cardenal de Polinhac, en se passejar dins lo jardin del rei, encontrèt un orangotan e li diguèt : « Parla e te bategi ! ». « Semblava un Sant-Joan presicaire », çò apond Diderot. L'orangotan demorèt mut.
Pasmens son silenci es pas gaire una prova, que segon una legenda javanèsa los orangotans se calan pr'amor vòlon pas que los òmes los fòrcen de trabalhar… E puèi, segon lo quite Diderot : « escriure, es l'art d'alongar los braçes ». E aquò, l’orangotan o sap faire.
18 novembre 2008
Occitània, la caça del tamaro
Occitània… Un país, aquò ? Quicòm que se sap pas gaire çò qu’es, ni mai onte ? Diable de país. Un país qu’es al diable, probable. « Empèri darbonat » çò diguèt Robèrt Lafont. « Un naviri qu’avança dins la nuèch, fuòcs atudats », segon Emmanuel Le Roy Ladurie. Dins La Quimèra, Joan Bodon l’aparia a l’Òbra Grand dels alquimistas :
« Monsenhor, i a d’autres fuòcs que lo de la farga e mai pus dignes de vòstre estat.
- Compreni, vòls parlar dels forns de veire… De Guiscard, gentilòme veirièr !
- Perqué pas ? Mas perqué pas, encara melhor, lo forn de l’Obra Grand ?
- Òc-ben, t’ausissi… Mas as pro pagat, tu, me sembla, per saber que tot aquò es una quimèra. Ça que la, d’aur, ieu, n’ai pro…
- Coneissètz pas l’Òbra Grand, Monsenhor. E dempuèi que fargui o que fèrri, de quimèra n’ai pas vista cap. Pas solament un chamarro, sabetz, aquel animal, escapat d’una sauma e un brau l’a fach… »
Chamarro, tamaro, tamarre… Una bèstia que se caça de nuèch, « tard lo vespre d’una nuòch sens luna, se fa sens fusiu, ni mai arma, pas res, pas qu’amb una saca de bòsa e de bastons que los rabataires brandisson ; tus, que lo sabes pas denistar, pararàs la saca a l’espèra. N’autres nos n’anarem los corsejar e te los rabatre, los tamaros ; e ages pas lagui, riscas pas res qu’es ombrenca aquela mena de caça e mai plan inofensiva.
Los v’aquí partits, de negra nuòch, en plena campanha, onte i a de ròcs e de bartasses, t’enquilhon lo caçaire fèr coma Artaban contre un ròc, an un colinador de tamaro, ambe la saca de plan doberta, qu’esperesse sens pas ges de bruch ni mai bolegar, d’aquí tant que la bèstia passesse. Los autres, de tafurar tot a l’entorn, se foravian, d’aquí tant que lisseson totes ensem a son ostau e se trapesson au lièch… L’endeman se fa los comentaris e rasonaments sus las fantasiá dels tamaros…d’aquí que comprenguesse, nòstre caçaire e s’escacalassesson totes ensems… » (Lo Bales Dialectic – Metòd per de dire d’aprene l’occitan parlat dins lo ròdol de Montpelhier - Notas)
Robèrt Marty tamben lo cacèt l’animal : « Quand èri pichonèl, anèri coma plan maites, una nuèch de pluèja e de vent que te trauçavan fins als òsses, a la caça al tamarre. D’oradas entièras, badèri la saca (al pròpri coma al figurat) a esperar la bèstia. E mai se lo grandàs que m’avia plaçat a l’espèra, m’aviá dich que podiá èsser long, comptavi plan dintrar pas bredolha. Cresètz-me se volètz, mas malgrat ma bòna volontat ne vegèri pas la coeta d’un e trapèri un brave raumàs. Aquò me serviguèt de leiçon.» (Occitans ! n°42 –març-abril de 1991)
Dins lo ròdol d’Espigola dins Var, la ferámia la dison lo facomochèra. Aicí l’embolh atenh un tal nivel de poesia qu’Espigola, « trauc dau cuòu de Provença », n’es vengut un país quitament mitic : extrach de « Les quatre saisons d’Espigoule »
Bèstia fabulosa, quimèra de las bèlas… Benlèu qu’Occitània es una mena de facomochèra. E nosautres, seriam de colhons que se colhonan solets ? Saique…
Ça que la, s’agachatz melhor, dins aquela caça Occitània la traparetz a de bon. Aquel vejaire trufandièr, aquel gost a se desguisar, aquel esperit pantaissaire e mai de mal enganar, aquel amor baug del país que resista amb lo carnaval de Limós tant coma quand los vinhairons te castanhan los CRS sus la plaça de l’Uòu... Òc que si existís la bèstia. Alavetz, al virar d’una rota, sus mièjanuèch… Una cabra dels dents de lop, l’uèlh coquinàs… Gara a sas banas !
23 octobre 2008
Cocut ! Cocut !
D’arguments per faire crebar la nòstra lenga, los centralistas ne’n mancan pas : l’occitan es socialament inutil, es economicament esteril, es politicament dangierós, es culturalament perimit. Pasmens, dins una democracia (o que se vòl aital), te pòdes pas lascar de tròp dins lo cinisme, si que non sias près per un racista e aquò fa pega. Levat se sias insospechable, coma… Un occitanista !
Claudi Sicre (lo fabulós) o faguèt, se lasquèt dins la revista Midi-Pyrénées (de veire sul blòg del POC tolosan). La declaracion es de legir per doas rasons : es una mena de sintesis de plaidejat pro-jacobin e es un testimòni de l’evolucion naturala de la pensada castanhista.
Donc lo Sicre cabussèt dins lo darwinisme lingüistic. Sostenir publicament una lenga qu’es a morir seria empachar la natura de faire lo sèu trabalh (Solide, aquò va plan per las lengas regionalas mas s’aplica pas brica al francès, que necessita el una accion publica sostenguda). Aicí nos fa lo colhon en nos faire creire qu’a pas cap d’opinion aquí dessus : es la natura, de que voletz... Al nòstre sègle ça que la o sabèm que i a pus gaire de disparicion d'espècia que sia naturala. Auria puslèu agut de dire : es lo mercat. I sem ! Lo Sicre seria un « apolitica de dreita », quicòm plan de mòda a l’ora d’ara. Tanplan l’apolitisme es estat sovent un tapa-sèxe per las idèias reaccionàrias. E se lo castanhisme es plan un apolitisme cultural, fin finala l’evolucion de Sicre es pro logica.
Aquò dich, la comparason de las lengas ambe l'animalum val son pes de ceses e aquò me remembrèt un passatge de La Quimèra de Joan Bodon, que ne vos balhi un extrach (quand as un cap-d’òbra a posita…) :
« Defòra lo cocut cantava : « Cocut ! Cocut ! »
E fraire Ghilhèm saquejava son plumalh de ràbia. Ne menaçava l’aucèl que se vesiá pas ça que la : « Cocut … Cocut… Pòdes cantar. Sabes pas çò que cantas ! »
Just aquí, Monsenhor de Guiscard dintra dins la bibliotèca. Fraire Guilhèm li brandís lo plumalh davant lo nas. E crida pus fòrt :
« Cocut defòra… Cocut dedins… Lo cocut d’un, lo cocut de l’autre… »
Monsenhor de Guiscard bronquèt pas. Demandèt pausadament :
« Qual es lo cocut ? Tu o ieu ? »
Fraire Guilhèm getèt lo plumalh sus la taula bèla. Capegèt un moment, puèi i anet de sa tirada :
« La cocuda maire va pondre un uòu, solament un uòu, dins lo nis d’un autre aucèl. L’aucèla del nis coa sens se trachar de res. Totes los uòus espelisson. Mas lo cocudòt es lo pus fòrt.Tanlèu que se pòt bolegar saca defòra los autres aucelons que tomban del nis e s’avalisson. Lo cocudòt bada lo bèc e piula la talent.
L’aucèla del nis e son paure diable d’aucèl s’escanan de volar per cercar la vida d’aquel aganit que bada, que bada sens fin, que piula totjorn. E se fa fòrt e gròs. Monta las agulhas. Se vestís. Aquí fòranisa sens se revirar.
L’aucèl e l’aucèla lo vòlon sègre per l’amistosar. Mas el lor escapa. Se joca sus un arbre e quand se tornan sarrar d’el lor crida : Cocut ! Cocut ! Qual es lo cocut alara : l’enganhaire o l’enganat ? Lo que s’avida del autres o qual l’avida ? Nosautres o vos, Monsenhor ? »
Benlèu ça que la qu’aquel bales de cocut franchimandejaire aurà pas lo darrièr mot, que coma nos entressenha la cansoneta (un pauc modificada…) :
Lo cocut es mòrt
Mòrt en Anglaterra
Li an tampat lo bèc
Amb un pauc de tèrra
Per çò qu’es del fotral de Naut-Bernat… Tant de leialtat devers la Republica ! Finirà plan per l’aver sa medalha. Se fa lega a qualqu’un, poiriam lançar una peticion nacionala : « una medalha per Claudi Sicre ».
16 octobre 2008
De dieus, d'orses e d'òmes
Segon mai d’un mite ancian, l’òme e la femna son de dieus descaseguts. Mas davant de caire tant bas, los dieus son estats d’orses :
« Artemís, divesa de la caça e dels orses, castiguèt sa sirventa mai aimada, la nimfa Calistò, qu’avia sedusit Zeus malgrat qu’aguèsse fach vòt de verginitat per fins de servir sa mèstra. De ràbia, Artemís tresmudèt Calistò e Acràs son filh, fruch de son union ambe Zeus, en orses. Zeus, per fins d’aparar Calistò e lo lor filh dels caçaires, los mandèt dins lo cèl e aital donnèt naissença a doas constellacions : l’orsa bèla (lo carri de las armas) e l’orsa pichòta. » (revirat de L'ours, animal sacré)
Una polida sorneta, diretz… Mas de còps que i a, la vertat pega tant a la mitologia qu’òm se pòt demandar la quala copia l’autra :
« En 1809, de caçaires encontrèron dins la sèrra qu’aparta Cosseran de Foissenc, vagant entre los rocases, una femna nusa que s’ensalvèt davant èls ! S’arrestèron pas que quand l’aguèron retrobada, presa e portada al vilatge de Suc.
Avia la pèl tannada pel solelh e los pels longasses. Insensible a las ramadas e a la nèu, en beure l’aiga de las sòrgas, en se noirir d’escòrça, de raices, de baias, de fruchs, de campairòls e de cagaròls, avia subreviscut d’amagat dins los bòsques vesins.
La calguèt ligar per la vestir, talament que fasia petar sa ràbia e sa salvatjariá. La questionèron de longa mas se demorava desparaulada. Pasmens quand li demandèron consí avia poscut subreviure a la preséncia dels orses, çò diguèt : « Los orses ? Eran mos amics. Me rescalfavan… » E puèi lo silenci tornarmai. Capitèt de s’escapar un còp de mai e desapareguèt tot l’invèrn, que foguèt fòrça regde aquesta annada.
A la prima l’apercebrèron dins la montanha. Après una batuda per la prenne, la portèron a Vic de Sòs puèi a Foish onte l’embarrèron definitivament.
Patiguèt l’agression de sos jaulièrs ? Çò segur es qu’un jorn, sens mai d’explicacions, un gardian declarèt qu’era mòrta.
L’affar aguèt cap de seguida.» (revirat de Xan de l'Ours)
Paura de èla. Benlèu qu’era una descendenta de Zeus e de Calistò, o une sòrre de Joan de l’Ors, que lo conte nos dis qu’èra filh d’un ors (« I aviá una fes una femna qu'en boscassejant dins lo bòsc saguèt raubada per un ors. Au bot de nòu meses, faguèt un pichòt que ié diguèron Jan de l'Ors » - Lo conte de Jan de l'Ors). O encara benlèu qu’èra una fadarèla d’abans la venguda dels romans, una divesa de la montanha un còp era poderosa, puèi abandonada dels òmes (mas non pas dels orses) e que ne’n perdèt lo sièu poder e tamben l’èime, dusca a vagar còma una bauga. La trapèron e, còma los òmes sempre mespresam çò qu’adorèrem perque n’avèm paur, la tracheron còma una bèstia. Aital crenham e mespresam a l’encòp los orses. E aital sempre ensajam de tuar çò divin que nos demora de l’enfança.
Ten, a prepaus, probable que i a pas mai de dieu ailamont sul Mont Olimpe, puèi qu'i demoran pas mai d’orses : Tueron lo darrièr l’estiu passat (Le dernier ours de l'Olympe tué).
08 septembre 2008
L’ors dins sa gàbia
« Dempuèi lo temps qu'avian doberta la pòrta, l’ors contunhava de virar dins la gàbia ». Aqueste pròverbi chinès m’a totjorn tocat. Se sentís que i a quicòm fòrça clar aqui dedins, que desclavar una sarralha basta pas per venir liure. Ça que la s’encapa pas plan per quina rason… Alara, perque sortises pas l’ors ?
Pòt pas mai veire la pòrta
Dempuèi lo temps que vira, sempre lo meteis camin, long de la grasilha d’un costat l’autre... Vei pas mai de pòrta, e vei pas mai de gàbia tampauc. Vira que viraràs, a virat lo sens.
Passa pus
Era un orson quand lo botèron dins la gàbia. Ara qu’a près quatre quintals, passa pus que lo morre.
Ten lo sindròma d’Estocòlm
Se sentís una responsabilitat de las grandas perque lo zoò emplega fòrça monde. E puèi, se i avia pas aquel zoò, consi farian los mainatges per conoisser las bèstias salvatgas ? Tot lo monde an besonh d’èl, se pòt pas enanar. L’ors a penjat lo retrach del director dessus sa palhassa.
Es vergonhós
Autres còps, era l’ors mai bèl de la montanha. L’estiu se solelhava, manjava de fedas e d’unes còps se chapava un pastorel. L’ivèrn se dormissia dins una tuna sèca e caudèta. A la prima las orsas li badavan, las prenia totas... Era lo rei ! Mas ara es plan acabat. Es vengut tot magre, son pèl es lord. Li limèron las arpas e los cròcs. Es una mitat d’ors. Pòt pas tornar al païs coma aquò.
Se sentís plan dins la gàbia
I a pas que los òmes que crèson que los orses siagan uroses dins la montanha ! Ailamont fa freg, las fedas son pas de bon arrapar, e puèi te lascan los cans e te tiran dessus. Aicí, te balhan la pastèla cada jorn e degun t’emmerda pas. Li an quitament botat la telé. Alara, s’entornar dins la montanha…
Vesetz d’autras possibilitats ?
06 août 2008
Lo lenguejaire nòu es arribat
Lenguejaire : «lo qu’agacha la lenga d’un pòrc per véser s’es pas ladre»
(CANTALAUSA). Un brave mestièr qu’es pas de bon far, s’i pòt perdre una man. Es un mestièr d'un còp era, qu'es pas mòrt ça que la.
Vaqui lo lenguejaire lemosin :
E aici podetz remirar lo lenguejaire parisenc :
La fotò foguèt prèsa sens lo gorinon. Pel veire, pren un miralh !
05 août 2008
Psicologia del lop
Lo desbat sus las lengas regionalas l’avetz seguit ? Non ? Vos preveni, la mangisca es un bricon amarga. S’avetz gost, podetz anar veire aici, aici, aici o encara aici.
Anem ! pas besonh de perdre de temps. Los servents de la lenga unenca usan lèumens dels meteis arguments :
- Las revendicacions dels aparaires de las lengas minoritaras son sens cap de rason. Los occitans, bretons, bascos, etc, podon plan parlar lor lenga a l’ostal. Tot va plan. Aquelas lengas moriguèsson, lo monde contunharà de virar. De tot biais, an pas cap de rotle de jugar, que son de subrevivenças.
- Aquestes revendicacions son fòrça perilhosas çaquela : passadisma, etnicisma, comunautarisma... Aquestes occitanistas vòlon cambiar nòstre polit païs en una mena de Iogòslavia. Ajuda ! Vaqui lo calendron del cotel entre las dents !
Per resumir : lo besonh qu’avèm d’ausir e de parlar la nòstra lenga, non solament dins l’espaci privat mas tamben dins la ciutat, es a l’encòp negat e solhat.
Son pas d’arguments ? De segur ! Son pas que lo constat que lo francès es mai fòrt, e aquò balha tots los drechs. Que fa la rason ? Çò important es de causir una victima pro febla.
Un còp era, Monsur de la Fontaine contèt una mena de lop que d’unes sonèron mai tard « pervèrs narcissica ». Vos balhi la morala de la version lemosina de la fabla, per Monsur Foucault :
Quéü counté néy pas fa pèr rîre
Eycoutas bien cé qu’au vàü dîré
Un rich-ey toujour lou pû fort
Un paubre, coutré sé, ey ségur d’ovey tort
Vàaurias béü crédas véngénço
Qu’éy toujour éntàü pèr tou
Lo fébless-é l’indigénço
Fan pécha d’ovey rosou
Gara, çò que guida lo pervèrs es la paur dels autres. E de que pòt mai espaurugar un lop, si que non un autre lop ? Mai gròs, mai fòrt… Un lop anglo-saxon ?
