19 février 2009
Ardecha : un pargue pas tant naturau...
Lo championat 2008 de la castanha es plegat, es temps de dubrir lo championat 2009. Per o faire, lo Prèmi Bèl de la Castanha s’entorna alh païs chastanhièr, lo païs vertadièr de la chastanha :
Es un pelon sens fruch, coma una bocha sans lenga. Un païs desparaulat, o puslèu qu’a chanjat sa lenga per una brava lenga de fusta, un francés de marketing sans gis de gost.
D’efiech, en anant subre lo site del pargue poiriatz creire qu’Ardecha es lo païs de dengun. De paissatges gentes, una natura preservada, un patrimòni architectuau rich : vaqui per la carte postale. Un agendà culturau qu’a gaire de diferéncias embe lo que trobaretz enducòm mai en França : vaqui per lo complexe delh provinciau. De chastanhas a bodre : vaqui per lo terroir. Mas subre lo patrimòmi lengüistic dins aquel caire d’Occitania a la limita de tres dialectes : res de res ! Chau creire qu’Ardecha es venguda un despartament sans lenga, tant vau dire sans òmes.
E pasmens, vejaicí l’engajament que figurava dins la charta delh pargue de 1992 (pagina 37) :
« La langue occitane présente un intérêt particulier sur le territoire du Parc Naturel Regional des Monts d’Ardèche car les parlers, encore bien présents, sont représentatifs de la diversité dialectale du département de l'Ardèche. L'Institut d'Etudes Occitanes fédère les principales associations de promotion de la langue régionale. Le Parc participe à la mise en valeur des travaux et animations sur ce thème. »
Se poiria dire : los fondators del pargue an daissat una plaça per la lenga e las associacions occitanistas, tallament feblas alh nòrd de la linha ca/cha, son estadas pas fotudas de la prendre. Alara la lenga seriá pas qu’un problema d’associacions ? Seriá pas digne d’èstre una question publica vertadièra ?
Mai probable que los gestionaires delh pargue an chausit de daissar la lenga de caire. Pensèron segurament : se nos volem desvelopar, faire montar de toristalha per lhor vendre de produches derivats de la chastanha, nos chau pas cargar d’aquela vielhariá. Puslèu que d’enrasigar lo lhor projècte dins una identitat, lhor agradèt melhor de franchimandejar vergonhosament.
Es que l’occitan fa tacha, l’occitan fa paur, l’occitan fa cagar, l’occitan paga pas gaire. La resulta es aquò : un bronze-cuòu version rurala. E i avia pas un autre chamin ?
De legir : Le parler bas-vivarois de la region d'Aubenas
08 février 2009
Strip occitan 5
Aquel es per Maime e la Darbonèta :
A Sant-Marcèl, las filhas polidas an pas de pel a l’uèlh...
04 février 2009
La sang
Fa pas gaire, un dissabte de vèspre, la television publica (laïca e obligatòria) nos passèt la pèça "Fanny" de Pagnol, sanctificada per la Comedie Française, amb un detalh que ne faguèt la publicitat : los comedians jogavan sens accent, o puslèu amb l'accent francés official.
Una panholada despanholizada ! Lo Nouvel observateur nos explicava que la meteira en scèna Irène Bonnaud avia vòlgut "desencombrar la pèça de son excès d'alh" per dire de ne metre en valor "l'universalitat". "La mission de la Comédie Française es de desmostrar que Fanny es pas una pèça del pintoresc de pacotilha, mas una demest las òbras mai bèlas del repertòri francès" çò declarèt.
Pagnol se joguèsse sens l'accent, vos diriai que me'n foti un pauc. Ça que la, fa totjorn cagar que los intelectuals parisencs cresegan que per èstre universal cal èstre d'enlòc. E darrièr tot aquò, un còp de mai, lo mesprètz e encara lo mesprètz. Aquela putassa d'accent...
Vaqui çò que n'escriguèt Max Roqueta :
<< Que, se soscava, podriá pas mancar de finir per s'avisar de çò qu'es, en vertat, aquel famós "assent" : tot simplament, sus las mans de França, lo sang d'una lenga escanada. D'un pòble, donc, escanat. Lo sang espandit sus la lenga pròpia quand a son pòble i an fach delembrar la lenga. Coma la taca, sus la bèla man de Lady MacBeth. A vautres vos sosvengue "Los perfums tòtes d'Arabia, l'Ocean tot dau grand neptuna, bastarián pas per avalir aquela pichòta taca..." >> (las canas de Midàs - Verd Paradís V)
