27 novembre 2008
CAFtanha (bis)
Dins aquel afar de grèpia bilingüa franco-occitana en Val d’Aussau, la CAF de Pau se ganhèt una brava castanha. D’efièch, son refús es pèc, dogmatic, tant val dire ipocrit e, mai que mai, es abusiu sul plan del drech.
La Setmana del 20 de novembre nos porgís la responsa definitiva que la CAF mandèt a l’associacion pòrtaira del projecte. Debuta com’aquò : « Qu’avem lo plaser de’vs transméter la nosta posicion definitiva e oficiau en acòrd dab los servicis de la CNAF.»
Abans de respondre una conariá, anèron querre lo vejaire del nivèl parisenc (perdon, nacional). Se pòdia creire qu’a la CNAF botarian òrdre aquí dedins. Mancat ! La castanha que ven es per :
Ne lors balham mai d’una, com’aquò per Nadal ne pòdran claufir una piòta, o, encara melhor, un de lors juristas.
Es aital que contunha la letra : « Aquesta formulacion que pren en compte la carta europèa de las lengas regionaus e minoritarias. » Òsca ! Aprenem que la CNAF ratifiquèt la carta ! Comença plan…
Contunha parièr : « En l’esperit d’aquera carta lo projècte non deu pas crear nada discriminacion. » Solide ! Respectar la carta europenca, promòure lo bilingüisme, aqui l’aisina per luchar contra la discriminacion que patisson los locutors de lengas minoritarias. Es clar mas la seguida es pas tant de bon comprene : « Lo biais estandart de l’arcuelh [lo bilingüisme] non deu pas estar a l’origina de nada disciminacion. » Lo bilingüisme aduria la disciminacion ? Nos balhan lèu la clau de l’enigma : « l’opcion deu parlar francès en permanéncia que deu estar garantida aus parents qui ac vòlen. »
Aaaa… Aqui palpam la subtilitat de la demostracion. Dins una grèpia bilingüa, lo francés risca de venir una lenga minoritaria e aquò, a la CNAF, son tallament afogats de la carta qu'o pòdon pas sofrir. Puta de rasonament de pervèrs ! Caldrà doncas que la grèpia prepause « ua vertadèra alternativa en francés taus mainatges qui los parents non desiran pas l’aprentissatge de la lenga regionau. » Sèm tornats a la posicion primièra de la CAF : separar los mainatges. La non-discriminacion mercés a la segregacion.
Disciminacion, discriminacion… Los raubalongs de la CNAF aguèsson volgut comprene çò que vòl dire, l’exemple sud-african los auria ajudats :
- Quand los blancs fòrajetan los negres de l’escòla, aquò’s de discriminacion.
- Quand los negres capitan de faire admetre los lors mainatges a l’escòla, aquò’s l’egalitat.
- Quand los blancs comprenan quin astre es aquel mesclatge, aquò’s de tolerància.
Una pichòta precision : son dos CAF dins lo departament de Pirenèias Atlanticas : Pau e Baiona. Segon la CNAF n’i a una de tròp. Alara una refòrma prevei que la CAF de Pau enbuque la de Baiona. Sabèm que Baiona autorizèt d’estructuras bilingüas franco-bascas. De que virarà, tanlèu las decisions presas per Pau ?
"Triangulacion generala de França" o l'encadenament del territòri
18 novembre 2008
Occitània, la caça del tamaro
Occitània… Un país, aquò ? Quicòm que se sap pas gaire çò qu’es, ni mai onte ? Diable de país. Un país qu’es al diable, probable. « Empèri darbonat » çò diguèt Robèrt Lafont. « Un naviri qu’avança dins la nuèch, fuòcs atudats », segon Emmanuel Le Roy Ladurie. Dins La Quimèra, Joan Bodon l’aparia a l’Òbra Grand dels alquimistas :
« Monsenhor, i a d’autres fuòcs que lo de la farga e mai pus dignes de vòstre estat.
- Compreni, vòls parlar dels forns de veire… De Guiscard, gentilòme veirièr !
- Perqué pas ? Mas perqué pas, encara melhor, lo forn de l’Obra Grand ?
- Òc-ben, t’ausissi… Mas as pro pagat, tu, me sembla, per saber que tot aquò es una quimèra. Ça que la, d’aur, ieu, n’ai pro…
- Coneissètz pas l’Òbra Grand, Monsenhor. E dempuèi que fargui o que fèrri, de quimèra n’ai pas vista cap. Pas solament un chamarro, sabetz, aquel animal, escapat d’una sauma e un brau l’a fach… »
Chamarro, tamaro, tamarre… Una bèstia que se caça de nuèch, « tard lo vespre d’una nuòch sens luna, se fa sens fusiu, ni mai arma, pas res, pas qu’amb una saca de bòsa e de bastons que los rabataires brandisson ; tus, que lo sabes pas denistar, pararàs la saca a l’espèra. N’autres nos n’anarem los corsejar e te los rabatre, los tamaros ; e ages pas lagui, riscas pas res qu’es ombrenca aquela mena de caça e mai plan inofensiva.
Los v’aquí partits, de negra nuòch, en plena campanha, onte i a de ròcs e de bartasses, t’enquilhon lo caçaire fèr coma Artaban contre un ròc, an un colinador de tamaro, ambe la saca de plan doberta, qu’esperesse sens pas ges de bruch ni mai bolegar, d’aquí tant que la bèstia passesse. Los autres, de tafurar tot a l’entorn, se foravian, d’aquí tant que lisseson totes ensem a son ostau e se trapesson au lièch… L’endeman se fa los comentaris e rasonaments sus las fantasiá dels tamaros…d’aquí que comprenguesse, nòstre caçaire e s’escacalassesson totes ensems… » (Lo Bales Dialectic – Metòd per de dire d’aprene l’occitan parlat dins lo ròdol de Montpelhier - Notas)
Robèrt Marty tamben lo cacèt l’animal : « Quand èri pichonèl, anèri coma plan maites, una nuèch de pluèja e de vent que te trauçavan fins als òsses, a la caça al tamarre. D’oradas entièras, badèri la saca (al pròpri coma al figurat) a esperar la bèstia. E mai se lo grandàs que m’avia plaçat a l’espèra, m’aviá dich que podiá èsser long, comptavi plan dintrar pas bredolha. Cresètz-me se volètz, mas malgrat ma bòna volontat ne vegèri pas la coeta d’un e trapèri un brave raumàs. Aquò me serviguèt de leiçon.» (Occitans ! n°42 –març-abril de 1991)
Dins lo ròdol d’Espigola dins Var, la ferámia la dison lo facomochèra. Aicí l’embolh atenh un tal nivel de poesia qu’Espigola, « trauc dau cuòu de Provença », n’es vengut un país quitament mitic : extrach de « Les quatre saisons d’Espigoule »
Bèstia fabulosa, quimèra de las bèlas… Benlèu qu’Occitània es una mena de facomochèra. E nosautres, seriam de colhons que se colhonan solets ? Saique…
Ça que la, s’agachatz melhor, dins aquela caça Occitània la traparetz a de bon. Aquel vejaire trufandièr, aquel gost a se desguisar, aquel esperit pantaissaire e mai de mal enganar, aquel amor baug del país que resista amb lo carnaval de Limós tant coma quand los vinhairons te castanhan los CRS sus la plaça de l’Uòu... Òc que si existís la bèstia. Alavetz, al virar d’una rota, sus mièjanuèch… Una cabra dels dents de lop, l’uèlh coquinàs… Gara a sas banas !
06 novembre 2008
Mélenchon castanhisat !
Lo Prèmi Bèl de la Castanha lo pòdia pas mancar ! D’esperel se califica de « digne contunhador del progrès constituit per l’ordonança de Villers-Cotterêts que permetiguèt a cadun de se defendre, de testimoniar, d’atacar en justícia e d’èstre comprès pels autres » (intervencion al Senat lo 13 de mai 2008). Un crane republican, doncas, e que l’a plan meritada sa castanha :
Un bricon estranha aquela castanha... E òc ! Es una castanha especiala.
Solide que faire senator (un mestièr que jamai la democracia se’n pòdria pas passar), jacobin demest la jacobinalha, aquò’s plan mas bastava pas. Calia quicòm mai e aquel quicòm l’avem trobat sul sèu blòg, lo quicomet que nos assabenta sus qual es lo Mélenchon prigond. Non pas son qu’un politicaire comolaire coma n’i a de ferradats, mas una vertadièra victima expiatòria, un crist republican :
« Exprimiguèri un vejaire engagtjat [NDLR : al moment de son intervencion al Senat lo 13 de mai], l’argumentèri ambe lo mai de suènh qu’o pòdia. Los fanatics me tornèron la tièra d’acusacions que son acostumats de me mandar dins aquel tipe d’escasença, ambe l’acostumada mesa en circulacion d'interpretacions abusivas dels mèus prepauses. «Los que son en quèsta d’identitat e d’unitat etnica an mestièr d’enemics» çò acerta Samuel Huntington lo teorician del «Tust de las civilisacions» per descriure l’estrategia dels grops etnicistas, en recuperar aquel adagi primari : «A mens d’asirar çò qu’òm es pas, se pòt pas aimar çò qu’òm es.» »
Lo mond qu'espaurugan lo nòstre senator son los aparaires de la lenga bretona. Quins terroristas ! Baste lor assimilacion a de grops etnicistas, els que fasian pas que protestar contra l’amalgama breton-nazi facha per Monsur Mélenchon. Çò que fa prusir l’aurelha es la referencia a Huntington. Huntington, lo pensaire WASP qu’exprimiguèt son ànsia facia a una America de mens en mens blanca, protestanta, anglofòna (Who are We ? The challenge to America’s national identity).
La referencia es pas fòrça clara... Benlèu que Melanchon se’n voldria desmarcar, mas aquò sòna puslèu coma una avoacion. D’un costat son los fanatics qu’asiran França e de l’autre sem los patriotas que podrem pas jamai cabuçar dins lo fanatisme puèi qu’avem rason (NB : lo fanatisme es quand òm a tòrt). L’afirmacion publica d’una diferença es venguda una agression contra la nacion francèsa, que reverta un complot. Los bretons (negres, omos…) : calatz-vos ! A l’ostal ! Alara, WASP e elèits francimands, meteis combat ?
Pas besonh de polemicar mai, un Mélenchon aquò cambia pas jamai d’opinion. Me fa pensar al toriste que se passeja sul planastèl de Larzac (galejada tirada del blòg de Focran, mercés a el !) :
Un tipe sul planastèl del Larzac se sarrava d'una lavanha per beure un còp. Alara, un pastre del país que passava per aquí li diguèt : «Òu, malerós ! embuga pas aquela aiga que las fedas an cagada dedins».
L'autre se virèt e i respondèt en francimand ponchut : «Eh je comprends rien à ton patois de paysan ?!»
Lo brave roergat i tornèt : «Je disais simplement : buvez doucement car l'eau est fraîche.»
