30 octobre 2008
Una castanha per la CAF de Pau
(…Prèmi Bèl de la Castanha, seguida)
Alara nos sem arestats sus :
La CAF de Pau es estada digne de se manjar una gròssa castanha per aver refusat d’ajudar la creacion d’una grépia (ninoièra) bilingüa franco-occitana a Laruntz, dins la Val d’Aussau. Considera la CAF que lor balhar de sòus coparia l’egalitat davans lo servici public, puèi que los mainatges ausirian long de la jornada doas lengas. De quina egalitat parlam ? La que fa que cada ciutadan dèu poder enebir a son enfant lo contacte ambe una autra lenga.
Que los mejans de garda manquen dins la Val d’Aussau dempuèi d’annadas, aicí pas cap de rompadura de l’egalitat, ni mai que los parents gascons pòscan pas demandar que lo pichon aprenga la lor lenga, mentre que los bascs òc (la CAF de Baiona aurà pas sa castanha, tant pièg per ela). Que i aja ja de grépias bilingüas en França tampauc (mas son mai que mai franco-englesas, aquò fa mai seriós !).
E la CAF de Pau son pas de cons a mièjas. Vòlon plan ajudar la grèpia aguèsson la garantida que, se lo gascon fa aissa a un parent, lo sèu mainatge serà isolat dels autres : solet dins un membre a despart. Perqué li tampar pas las aurelhas ? E nosautres que cresiam qu’una grépia servia de socializar los enfants…
Aquela contaminacion òrra per la lenga, solide, la calia empachar puèi qu’es estat provat que l’occitan fa venir los nenons nécis. O violents. Bon, d’acòrdi, es pas vertadièrament provat, mas un bon francès a lo dever d’o creire.
Lo còp que ven, la CAF deuria faire dins la prevencion : finançar la mudason de las familias cap a la Val d’Aran, o promoure un mejan de contracepcion que tue sonque los espermartozoïdes occitans.
La CAF non vòu pas d'ua ninoièra en Vath d'Aussau
28 octobre 2008
Prèmi Bèl de la Castanha
Per festejar lo 500en visitor de La Cabra e lo Lòp, tota la còla s’es recampada e avem decidit (sem pas qu’un mas tot còp empacha pas de discutas vivas) de crear un prèmi especial (decision a l’unanimitat) :
Un prèmi, òc ! Mas perqué ? E ben volèm onorar coma cal los que se bolegan pel monopolí de la lenga francèsa e contra l’emplec dels sabirs, charabiàs, jirgons e autres baragoins. D’efièch ongam lo desbat a prepaus de l’inscripcion de las lengas regionalas dins la constitucion faguèt la prova que l’enemic antifrancès es encara a bolegar. Pasmens, « seuls contre tous », d’unes patriotas vertadièrs, sens se faire espaurugar per la marridesa e la perfidia de l’adversarí, demostrèron que lo coratge e lo plumachon restan de vertuts plan francèsas.
Donc aquel prèmi serà balhat a de degunitats© que quitan pas d’obrar per melhor promòure lo monolingüisme en França. Puslèu ambe d’arguments politics que mesclan tot e un discors scientific de farlabica. La marrida fe serà pas eliminatòria, que se pòt plan èstre pel plurilingüisme al defòra.
Los morres castanhièrs en França ne mancam pas… Aquò fa de possibilitats quasi infinidas, tot una castanhal ! D’un biais concret, i aurà de castanhas gròssas e de castanhètas, ambe o sens lo pelon, e quitament de pinhas, aquò segon lo merit de cadun. Tot lo monde auran la lor, alara pas de triga !
Fai tirar ! la primièra castanha es una castanha colectiva, and the winner is :
De seguir…
23 octobre 2008
Cocut ! Cocut !
D’arguments per faire crebar la nòstra lenga, los centralistas ne’n mancan pas : l’occitan es socialament inutil, es economicament esteril, es politicament dangierós, es culturalament perimit. Pasmens, dins una democracia (o que se vòl aital), te pòdes pas lascar de tròp dins lo cinisme, si que non sias près per un racista e aquò fa pega. Levat se sias insospechable, coma… Un occitanista !
Claudi Sicre (lo fabulós) o faguèt, se lasquèt dins la revista Midi-Pyrénées (de veire sul blòg del POC tolosan). La declaracion es de legir per doas rasons : es una mena de sintesis de plaidejat pro-jacobin e es un testimòni de l’evolucion naturala de la pensada castanhista.
Donc lo Sicre cabussèt dins lo darwinisme lingüistic. Sostenir publicament una lenga qu’es a morir seria empachar la natura de faire lo sèu trabalh (Solide, aquò va plan per las lengas regionalas mas s’aplica pas brica al francès, que necessita el una accion publica sostenguda). Aicí nos fa lo colhon en nos faire creire qu’a pas cap d’opinion aquí dessus : es la natura, de que voletz... Al nòstre sègle ça que la o sabèm que i a pus gaire de disparicion d'espècia que sia naturala. Auria puslèu agut de dire : es lo mercat. I sem ! Lo Sicre seria un « apolitica de dreita », quicòm plan de mòda a l’ora d’ara. Tanplan l’apolitisme es estat sovent un tapa-sèxe per las idèias reaccionàrias. E se lo castanhisme es plan un apolitisme cultural, fin finala l’evolucion de Sicre es pro logica.
Aquò dich, la comparason de las lengas ambe l'animalum val son pes de ceses e aquò me remembrèt un passatge de La Quimèra de Joan Bodon, que ne vos balhi un extrach (quand as un cap-d’òbra a posita…) :
« Defòra lo cocut cantava : « Cocut ! Cocut ! »
E fraire Ghilhèm saquejava son plumalh de ràbia. Ne menaçava l’aucèl que se vesiá pas ça que la : « Cocut … Cocut… Pòdes cantar. Sabes pas çò que cantas ! »
Just aquí, Monsenhor de Guiscard dintra dins la bibliotèca. Fraire Guilhèm li brandís lo plumalh davant lo nas. E crida pus fòrt :
« Cocut defòra… Cocut dedins… Lo cocut d’un, lo cocut de l’autre… »
Monsenhor de Guiscard bronquèt pas. Demandèt pausadament :
« Qual es lo cocut ? Tu o ieu ? »
Fraire Guilhèm getèt lo plumalh sus la taula bèla. Capegèt un moment, puèi i anet de sa tirada :
« La cocuda maire va pondre un uòu, solament un uòu, dins lo nis d’un autre aucèl. L’aucèla del nis coa sens se trachar de res. Totes los uòus espelisson. Mas lo cocudòt es lo pus fòrt.Tanlèu que se pòt bolegar saca defòra los autres aucelons que tomban del nis e s’avalisson. Lo cocudòt bada lo bèc e piula la talent.
L’aucèla del nis e son paure diable d’aucèl s’escanan de volar per cercar la vida d’aquel aganit que bada, que bada sens fin, que piula totjorn. E se fa fòrt e gròs. Monta las agulhas. Se vestís. Aquí fòranisa sens se revirar.
L’aucèl e l’aucèla lo vòlon sègre per l’amistosar. Mas el lor escapa. Se joca sus un arbre e quand se tornan sarrar d’el lor crida : Cocut ! Cocut ! Qual es lo cocut alara : l’enganhaire o l’enganat ? Lo que s’avida del autres o qual l’avida ? Nosautres o vos, Monsenhor ? »
Benlèu ça que la qu’aquel bales de cocut franchimandejaire aurà pas lo darrièr mot, que coma nos entressenha la cansoneta (un pauc modificada…) :
Lo cocut es mòrt
Mòrt en Anglaterra
Li an tampat lo bèc
Amb un pauc de tèrra
Per çò qu’es del fotral de Naut-Bernat… Tant de leialtat devers la Republica ! Finirà plan per l’aver sa medalha. Se fa lega a qualqu’un, poiriam lançar una peticion nacionala : « una medalha per Claudi Sicre ».
16 octobre 2008
De dieus, d'orses e d'òmes
Segon mai d’un mite ancian, l’òme e la femna son de dieus descaseguts. Mas davant de caire tant bas, los dieus son estats d’orses :
« Artemís, divesa de la caça e dels orses, castiguèt sa sirventa mai aimada, la nimfa Calistò, qu’avia sedusit Zeus malgrat qu’aguèsse fach vòt de verginitat per fins de servir sa mèstra. De ràbia, Artemís tresmudèt Calistò e Acràs son filh, fruch de son union ambe Zeus, en orses. Zeus, per fins d’aparar Calistò e lo lor filh dels caçaires, los mandèt dins lo cèl e aital donnèt naissença a doas constellacions : l’orsa bèla (lo carri de las armas) e l’orsa pichòta. » (revirat de L'ours, animal sacré)
Una polida sorneta, diretz… Mas de còps que i a, la vertat pega tant a la mitologia qu’òm se pòt demandar la quala copia l’autra :
« En 1809, de caçaires encontrèron dins la sèrra qu’aparta Cosseran de Foissenc, vagant entre los rocases, una femna nusa que s’ensalvèt davant èls ! S’arrestèron pas que quand l’aguèron retrobada, presa e portada al vilatge de Suc.
Avia la pèl tannada pel solelh e los pels longasses. Insensible a las ramadas e a la nèu, en beure l’aiga de las sòrgas, en se noirir d’escòrça, de raices, de baias, de fruchs, de campairòls e de cagaròls, avia subreviscut d’amagat dins los bòsques vesins.
La calguèt ligar per la vestir, talament que fasia petar sa ràbia e sa salvatjariá. La questionèron de longa mas se demorava desparaulada. Pasmens quand li demandèron consí avia poscut subreviure a la preséncia dels orses, çò diguèt : « Los orses ? Eran mos amics. Me rescalfavan… » E puèi lo silenci tornarmai. Capitèt de s’escapar un còp de mai e desapareguèt tot l’invèrn, que foguèt fòrça regde aquesta annada.
A la prima l’apercebrèron dins la montanha. Après una batuda per la prenne, la portèron a Vic de Sòs puèi a Foish onte l’embarrèron definitivament.
Patiguèt l’agression de sos jaulièrs ? Çò segur es qu’un jorn, sens mai d’explicacions, un gardian declarèt qu’era mòrta.
L’affar aguèt cap de seguida.» (revirat de Xan de l'Ours)
Paura de èla. Benlèu qu’era una descendenta de Zeus e de Calistò, o une sòrre de Joan de l’Ors, que lo conte nos dis qu’èra filh d’un ors (« I aviá una fes una femna qu'en boscassejant dins lo bòsc saguèt raubada per un ors. Au bot de nòu meses, faguèt un pichòt que ié diguèron Jan de l'Ors » - Lo conte de Jan de l'Ors). O encara benlèu qu’èra una fadarèla d’abans la venguda dels romans, una divesa de la montanha un còp era poderosa, puèi abandonada dels òmes (mas non pas dels orses) e que ne’n perdèt lo sièu poder e tamben l’èime, dusca a vagar còma una bauga. La trapèron e, còma los òmes sempre mespresam çò qu’adorèrem perque n’avèm paur, la tracheron còma una bèstia. Aital crenham e mespresam a l’encòp los orses. E aital sempre ensajam de tuar çò divin que nos demora de l’enfança.
Ten, a prepaus, probable que i a pas mai de dieu ailamont sul Mont Olimpe, puèi qu'i demoran pas mai d’orses : Tueron lo darrièr l’estiu passat (Le dernier ours de l'Olympe tué).
